NHÀ BÁC HỌC LÊ QUÝ ĐÔN

     

Trong lịch sử dân tộc Việt phái mạnh thời phong kiến, Lê Quý Đôn là một trong học giả kiệt xuất nhất, được ca ngợi “nhà bác học lớn của vn trong thời phong kiến”. Bằng khả năng kiệt xuất của mình, Lê Quý Đôn nhằm lại đến đời một kho tàng kỹ năng đồ sộ, làm quang vinh dân tộc.

Bạn đang xem: Nhà bác học lê quý đôn


Lê Quý Đôn (1726-1784), tự là Doãn Hậu, hiệu là Quế Đường, người huyện Diên Hà (nay nằm trong Hưng Hà, Thái Bình). Ông là nhỏ của tiến sỹ Lê Trọng Thứ, từng làm mang lại chức Hình bộ Thượng thư.

Thần đồng nức tiếng

*

Từ nhỏ, Lê Quý Đôn đã lừng danh thần đồng mọi trấn đánh Nam. Đâu đâu người ta cũng bàn về cậu bé nhỏ thông minh, bao gồm trí nhớ kỳ lạ kỳ. Năm 13 tuổi, ông theo thân phụ lên học ở gớm đô, 14 tuổi đã học không còn Tứ thư, Ngũ kinh, sử, truyện cùng đọc đến mức Bách gia chư tử, một ngày có thể làm ngừng mười bài bác phú.

Năm 17 tuổi, ông thi hương đậu giải nguyên. Sau mấy lần thi ko đỗ, cho năm 26 tuổi thi Hội, ông đỗ đầu. Ông cũng đỗ đầu thi Đình, trúng bảng nhãn. Khoa thi này sẽ không lấy trạng nguyên, ông trở thành bạn đỗ đầu cả 3 kỳ thi.

Theo sách Kể chuyện tấm gương hiếu học, năm Lê Quý Đôn mới 7 tuổi, một hôm, có người các bạn của thân phụ đến chơi, thấy chú nhỏ nhắn thông minh, hỏi câu nào thì cũng trả lời được đề xuất lấy làm cho kinh ngạc.

Người này hy vọng thử thêm kĩ năng của Lê Quý Đôn, ngay lập tức chỉ vào con sông chảy xung quanh vườn đơn vị (chỗ đó sông phân thành hai nhánh) ra một vế đối chỉ tất cả 2 chữ “Tam xuyên”. Đây là vế đối siêu khó, vày chữ nào cũng chỉ gồm 3 nét, hơn thế nữa chữ “xuyên” cũng chính là chữ “tam” luân chuyển ngang lại.

Chú bé nhỏ 7 tuổi hiểu ngay sự ngoắt ngoéo của vế đối, một mực không chịu đựng mắc lừa do vẻ ngoài dễ dãi của nó. Sau thời điểm nhìn quanh search ý, nhìn lên tự dưng thấy ông quan đã đeo mục kỉnh, Lê Quý Đôn liền ngược lại là “tứ mục” (4 mắt).

Đây là vế đối hết sức hoàn chỉnh. Ông khách hàng thán phục, đứng lên nắm đem vai cậu nhỏ xíu nói rằng: “Tài học tập của cháu rồi vẫn ngang dọc một đời”.

Sau này, khi thi đỗ đạt, ông ra làm cho quan cùng giữ nhiều chức vụ quan trọng của triều đình. Lê Quý Đôn là nhà bác bỏ học có kiến thức và kỹ năng uyên bác, gần như là thâu tóm được mọi tri thức thời bấy giờ.

Năm 1759, dưới triều vua Lê Hiển Tông, Lê Quý Đôn được cử đi sứ công ty Thanh để báo tang khi thượng hoàng Lê Ý Tông qua đời.

Khi sứ đoàn của ta đi qua những châu, lấp ở trung quốc đều bị điện thoại tư vấn là “Di quan lại di mục”, tức là quan lại những rợ. Bất bình, Lê Quý Đôn đang viết thư cho Tổng đốc quảng châu để làm phản đối. Với uy tín của mình, thuộc lời văn chặt chẽ, đanh thép, triều đình Mãn Thanh cần ra lệnh bỏ danh từ coi thường miệt này và điện thoại tư vấn sứ đoàn nước ta là An phái nam Cống sứ.

Xem thêm: Phòng Trị Bệnh Tụ Huyết Trùng Ở Lợn Thuộc Loại Bệnh Gì ? Bệnh Tụ Huyết Trùng Ở Lợn Thuộc Loại Bệnh Gì

Trong thời gian đi sứ phương Bắc, ông mang theo một vài tác phẩm của chính bản thân mình cho các nho thần trung hoa xem. Họ khôn cùng thán phục. Đề đốc Quảng Tây Chu Bội Liên, một học giả nổi tiếng đời Thanh đã nhận được xét rằng: “Nước tôi có khá nhiều nhân tài, nhưng các người có tài năng như sứ quân phía trên chỉ được một vài người”.

Sứ thần phương Bắc phải vái lạy

*

Năm 1764, Lê Quý Đôn xin từ quan tiền về quê trí sĩ, ngừng hoạt động viết sách. Hồ hết lúc cạnh tranh khăn, triều đình vẫn buộc phải mời ông ra góp sức.

SáchSứ thần Việt Namchép rằng gồm lần, sứ thần công ty Thanh sang trọng đến cửa quan thì không chịu đựng đi nữa, chỉ gửi một tấm vóc, đề chữ rất lạ “xa” ko ra xa, “đông ko ra đông” và nhắn chừng làm sao giải được thì mới có thể vào.

Triều đình không có ai giải được, cần sai fan nhờ Lê Quý Đôn giải. Ông bảo cứ gửi mang đến sứ thần bên Thanh một lớp áo mong (loại áo làm bằng da, dành riêng cho quan lại quý tộc), chúng ta tự khắc sẽ tới ngay. Vua chúa, quần thần không ai hiểu cơ mà cứ theo lời của Lê Quý Đôn. Quả nhiên, nhận thấy áo, đoàn sứ thần lập tức đến.

Lê Quý Đôn được cử ra tiếp sứ, ông viết vào miếng giấy đỏ 4 chữ “Phỉ xa bất đông”, không phải chữ xa (xe) cũng không phải chữ đông (phía đông). Sau thời điểm xem xong, sứ thần công ty Thanh vực dậy vái tư lần rồi trả lại áo mang đến ông, tỏ lòng rất là khâm phục tài trí của bạn Nam.

Bấy giờ, triều đình mới biết chính là câu đố mẹo. Ý của sứ công ty Thanh là mình không tồn tại áo đại lễ nên không đủ can đảm vào. Cả một câu cơ mà thu gọn vào trong một chữ, có một chữ mà thay thế sửa chữa được lời lẽ của cả một bức thư. Triều đình xôn xao, khen kẻ đối mười phần thì lại bắt buộc khen tín đồ giải đến hơn cả trăm phần.

Nhờ tài làm thơ, xử sự khéo léo, Lê Quý Đôn sẽ tranh thủ được tình cảm sứ thần, chế tác tiền đề mang lại mối bang giao thân thiết của dân tộc.

*

Lê Quý Đôn vẫn để lại cho đời khoảng tầm 40 công trình phân tích có cực hiếm như bộĐại Việt thông sử, phủ biên tạp lục, Thư ghê diễn nghĩa, Vân đài các loại ngữ. Chú ý chung, lượng thành tích của ông hết sức đồ sộ.

Ông không phần đông là thiên tài, mà còn là tấm gương về học tập tập, cần cù, chịu khó, quan lại sát, xem xét để lĩnh hội con kiến thức. Chỉ riêng cuốnVân đài nhiều loại ngữ, ông sẽ trích dẫn tới 557 cuốn sách không giống nhau.

Xem thêm: “Don’T Stay At The Hotel Near The Airport”, I Said To Ann, Find Hotels Near Pqc Airport (Phu Quoc Intl

Nhà sử học tập Phan Huy Chú từng tiến công giá: “Ông tư chất khác đời, tuyệt vời hơn người…, bình sinh làm cho sách hết sức nhiều, bàn về ghê sử thì sâu sắc, rộng rãi, mà nói tới điển nạm thì đầy đủ, rõ ràng. Loại sở trường của ông vượt rộng cả, nổi tiếng ở trên đời”.