GIÁO ÁN CHIẾU DỜI ĐÔ

     
Giáo án Ngữ văn 8 - Tiết 83: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh - Năm học 2005-2006 - Dương Thị Thảo Trang
Giáo án Ngữ văn 8 - Tiết 83: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh - Năm học 2005-2006 - Dương Thị Thảo Trang 2 16 0
Dời đô từ vùng núi Hoa Lư ra vùng đồng bằng đất rộng, chứng tỏ triều đình nhà Lí đủ sức chấm dứt nạn phong kiến cát cứ,thế và lực của dân tộc Đại Việt đủ sức sanh ngang bằng phương Bắc.Đ (1)Trường THCS Thiện Mỹ GV: Nguyễn Thị Hồng Mơ CHIẾU DỜI ĐÔ (Thiên đô chiếu) Tuaàn 25 Tieát 90 NS : ND: - Lí Công Uẩn - I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1.Kiến thức: - Thấy khát vọng nhân dân đất nước độc lập , hùng cường và khí phách dân tộc Đại việt trên đà lớn mạnh -Thấy sức thuyết phục “Chiếu dời đô” là kết hợp lí và tình - Nắm đặc điểm thể chiếu 2.Kỹ năng: Biết vận dụng bài học để viết văn nghị luận 3.Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự hào dân tộc II- CHUẨN BỊ: 1.Chuẩn bị GV: - Đọc kỹ SGK, SGV,STK và các sách tham khảo liên quan đến soạn giảng Soạn giáo án - Đồ dùng dạy học : Tranh ảnh tác giả Lí Công Uẩn 2.Chuẩn bị HS: - Đọc kỹ SGK và các sách tham khảo - Trả lời tốt các câu hỏi SGK theo yêu cầu GV III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC Noäi dung 1-OÅn ñònh : 2-Kieåm tra baøi cuõ : 3-Giới thiệu bài : I.Tìm hiểu chung VB: 1.Giới thiệu tác giả,tác phẩm Hoạt động Thầy Hoạt đông 1: Khởi động: - Kiểm tra sĩ số lớp Hoạt động trò - Lớp trưởng báo cáo *Câu hỏi Đọc thuộc lòng bài thơ “ Ngắm trăng” , -Trả lời nêu giá trị nội dung và nghệ thuật? *Gợi ý trả lời: Bài thơ thất ngôn tứ tuyệt giản dị mà hàm súc,cho ta thấy tình yêu thiên nhiên đến say mê và phong thái ung dung Bác Hồ cảnh ngục tù cực khổ tối tăm Năm 1010 , Lí Công Uẩn tức vua Lí Thái Tổ ,viết thiên đô chiếu dời đô HS nghe và ghi tựa bài từ Hoa Lư ( Ninh Bình) thành Đại La , sau đổi tên thành Thăng Long (Rồng bay) Đây là văn kiện có ý nghĩa lịch sử to lớn , đánh dấu vươn dậy , ý chí tự cường dân tộc ta Hoạt đông : Tìm hiểu bài - Gọi HS đọc chú thích * -Đọc chú thích * Giaùo aùn vaên –Tieát 90-Tuần 25 Lop8.net (2) Trường THCS Thiện Mỹ GV: Nguyễn Thị Hồng Mơ a Tác giả : Lí Công Uẩn Lí Công Uẩn là người thông minh nhân ái , có chí lớn ,  Em hãy cho biết vài nét sáng lập vương triều nhà Lí tiểu sử Lí Công Uẩn ? GV :Ông là người có tài trí,đức độ, kín đáo,nhiều uy vọng.Năm 1009 Lê Ngọa Triều mất,ông giới tăng lữ và triều thần tôn lên làm vua.Lí Thái Tổ dựng lên triều đại nhà Lí 200 (10091225) Dựa vào chú thích để trả lời Lí Công Uẩn ( 974-1028 ) tức Lí Thái Tổ là người thông minh nhân ái , có chí lớn , sáng lập vương triều nhà Lí b-Tác phẩm : *Chiếu là loại văn Em hãy trình bày hiểu biết *Chiếu là loại văn vua dùng để ban bố mệnh lệnh cho thần dân biết vua dùng để ban bố mệnh lệnh thể chiếu? chủ trương lớn,chính sách lớn cho thần dân biết chủ nhà vua và triều đình.Chiếu có ngôn từ trương lớn,chính sách lớn trang trọng, trang nghiêm viết nhà vua và triều đình thể văn xuôi cổ thường có đối và có vần (văn biền ngẫu) *Xuất xứ và đại ý :  Dựa vào chú thích để trả lời “Chiếu dời đô”được Lí Công  Bài “Chiếu dời đô” viết “Chiếu dời đô” Lí Công Uẩn viết Uẩn viết năm 1010 nhằm bày vào thời gian nào ?Nêu đại ý năm 1010 nhằm bày tỏ ý định dời đô từ tỏ ý định dời đô từ Hoa Lư bài chiếu ? Hoa Lư (Ninh Bình) thành Đại La thành Đại La - HS lắng nghe 2-Kiểu văn bản: Chiếu (văn nghị luận) 3-Đọc văn và chú thích: GV giảng đặc điểm thể chiếu và đặc điểm riêng “Chiếu dời đô”: tính chất đối thoại , trao đổi không lệnh “Chiếu dời đô” viết chữ Hán có 214 chữ,bản dịch Nguyễn Đức Văn dài 360 chữ Bài “chiếu dời đô”thuộc kiểu văn nào mà em đã học? Vì em xác định thế? Kiểu văn nghị luận Vì nó viết phương thức lập luận để trình bày và thuyết phục người nghe theo tư tưởng dời đô tác giả - HS lắng nghe *Hướng dẫn đọc văn , tìm hiểu chú thích Đọc giọng điệu chung là trang -Đọc văn theo yêu cầu GV trọng có câu cần - Đọc chú thích 6, 8, 10, 11, 12 nhấn mạnh sắc thái tình cảm tha thiết chân tình : “trẫm đau xót …dời đổi”, “ Trẫm muốn …Các khanh nghĩ nào ?” - Đọc mẫu đoạn – gọi HS Giaùo aùn vaên –Tieát 90-Tuần 25 Lop8.net (3) Trường THCS Thiện Mỹ 4-Bố cục: Đoạn 1: Lí dời đô Đoạn 2: Địa thành Đại La Đoạn 3: Lời ban bố nhà vua II- Tìm hiểu chi tiết VB: 1- Lí phải dời đô: - Xưa nhà Thương năm lần dời đô ,nhà Chu ba lần dời đô -> Tác giả nêu gương tiền nhân làm sở , tiền đề cho lí lẽ việc dời đô là không có gì khác thường - Thế mà hai triều Đinh , Lê đóng yên đô nơi( Hoa Lư) là hạn chế -> Phê phán GV: Nguyễn Thị Hồng Mơ đọc tiếp - Yêu cầu HS giải thích các từ thuộc chú thích 6, 8, 10, 11, và 12 Văn có đoạn,hãy nêu HS nhận biết: nội dung đoạn? Đoạn 1: Lí dời đô Đoạn 2: Địa thành Đại La Đoạn 3: Lời ban bố nhà vua  Nếu là văn nghị luận thì vấn đề nghị luận bài chiếu này là gì Sự cần thiết phải rời kinh đô từ Hoa Lư Đại La ? Vấn đề đó trình bày Hai luận điểm: -Luận điểm 1:Lí phải dời đô luận điểm? (Xưa nhà…dời đổi) -Luận điểm2: Vì thành Đại La xứng đáng là kinh đô bậc (Phần còn lại) - Gọi HS đọc lại đoạn  Mở đầu “Chiếu dời đô” ,Lí - HS đọc đoạn Công Uẩn viện dẫn sử sách Trả lời Trung Quốc nói việc các vua +Nhà Thương lần dời đô,nhà Chu lần đời xưa có dời dời đô->nhằm mưu toan việc lớn , xây đô Theo suy luận tác giả thì dựng vương triều phồn thịnh , tính kế lâu việc dời đô các vua nhà dài cho cháu=>Thuận theo Thương , nhà Chu nhằm mục mệnh trời,thuận theo ý dân đích gì ? Kết việc dời đô +Kết việc dời đô làm cho đất nước vững bền , phát triển thịnh vượng ? GV giảng nét tâm lí người trung đại: noi theo tiền nhân , vâng theo mệnh trời Dời đô là điều thường xuyên xảy lịch sử các triều đại Lí Thái Tổ dẫn số liệu cụ thể các lần dời đô triều Làm sở tiền đề , làm chỗ dựa cho lí Thương,Chu nhằm mục đích gì? lẽ phần tiếp theo-> việc Lí Công Uẩn  Sau nói đến thời xa xưa , dời đô là không có gì khác thường tác giả đề cập đến triều đại gần Nhà Thương , nhà Chu dời đô nhiều lần là triều Đinh, Lê với nhà nên triều đại lâu bền phong tục phồn thịnh Thương , nhà Chu , Lí Công Uẩn , còn nhà Đinh , Lê không theo mệnh trời (không phù hợp với quy luật khách có nhận xét nào ? quan),không biết học theo cái đúng người xưa đóng đô Hoa Lư vì triều đại ngắn ngủi , trăm họ hao tổn muôn vật không thích nghi,không  Đoạn văn sử dụng biện pháp thể thịnh vượng vùng đất chật hẹp nghệ thuật gì ? Biện pháp nghệ Phép đối lập làm rõ dụng ý tácgiả thuật làm rõ nội dung cần nêu sử sách làm tiền đề để soi sáng thực vào hai triều Đinh Lê -> việc dời đô là diễn đạt nào ? cần thiết Giaùo aùn vaên –Tieát 90-Tuần 25 Lop8.net (4) Trường THCS Thiện Mỹ -“Trẫm đau xót việc đó ,không thể không dời đổi.”(cảm xúc) GV: Nguyễn Thị Hồng Mơ GV : Qua đoạn văn trên , ta thấy Lí Công Uẩn tán thành việc dời đô ngược lại ông cho định đô chỗ là việc làm không thuận mệnh trời khiến cho nhân dân khổ sở , muôn vật không thể phát triển Theo Lí Công Uẩn,kinh đô cũ vùng núi Hoa Lư(Ninh Bình)của triều Đinh,Lê là không còn thích hợp,vì sao? GV chốt : Thế và lực hai nhà Đinh –Lê chưa đủ mạnh để dời đồng mà phải dựa vào núi rừng hiểm trở , để vừa phòng thủ vừa củng cố lực lượng Đến đời nhà Lí với phát triến đất nước , việc đóng đô Hoa Lư là không còn phù hợp  Sau nêu gương tiền nhân , phê phán nhà Đinh- Lê , tác giả lại bộc bạch nỗi lòng mình Hãy cho biết câu nào bộc lộ nỗi lòng tác giả ? Ở câu này giọng điệu có gì khác ? Sự thay đổi giọng điệu thể t/cảm gì t/giả ? - Lắng nghe HS dựa vào chú thích trả lời - Lắng nghe Phát trả lời : “Trẫm đau xót việc đó ,không thể không dời đổi.” Giọng văn từ dõng dạc , đanh thép chuyển sang trầm lắng (bên cạnh lí là chất tình)thể nỗi xót xa ,khát vọng dời đô chân thành tác giả trước cảnh nguy nan muôn dân  Từ đó em có nhận xét gì Khát vọng muốm thay đổi đất nước,để khát vọng dời đô Lí Công phát triển đất nước đến hùng cường Uẩn ? -Đọc đoạn Phát chi tiết , trả lời : -Là kinh đô cũ Cao Vương - Nơi trung tâm trời đất - Có rồng cuộn hổ ngồi - Gọi HS đọc đoạn  Theo nhận định Lí Công -Đúng ngôi nam bắc tây đông -Địa rộng mà đất đai Uẩn , Đại la là nơi ntn ? cao mà thoáng -GV giảng lối văn biền ngẫu -Dân cư khỏi chịu cảnhkhốn khổ , ngập lụt , muôn vật tốt tươi =>Dời đô là việc làm chính nghĩa vì đất nước , vì nhân dân b- Ca ngợi địa thành Đại La : - Là kinh đô cũ Cao Vương - Nơi trung tâm trời đất - Có rồng cuộn hổ ngồi - Đúng ngôi nam bắc tây đông… -Địa rộng mà đất đai cao mà thoáng -Dân cư khỏi chịu cảnhkhốn khổ , ngập lụt , muôn vật tốt Các em hãy so sánh Hoa Lư Đối chiếu so sánh tươi với Đại La để khẳng định Đai La Giaùo aùn vaên –Tieát 90-Tuần 25 Lop8.net (5) Trường THCS Thiện Mỹ GV: Nguyễn Thị Hồng Mơ là nơi thắng địa tác giả đánh giá ?  Em có nhận xét gì giọng văn tác giả nói Đại La ? * GV giảng : Người VN quan niệm muốn thành công cần có đủ yếutố : thiên thời , địa lợi , nhân hoà Thành Đại La có đủ =>Thành Đại La xứng đáng yếu tố -> nó xứng đáng trở trở thành kinh đô đất nước thành kinh đô đất nước Vì các chứng có sức thuyết phục? “Trẫm muốn …để định chỗ  Tại kết thúc bài chiếu nhà Các khanh nghĩ nào ?” vua không mệnh lệnh mà lại đặt câu hỏi “ Trẫm nghĩ nào ?“ Câu hỏi tu từ )  Trong câu văn này , tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ? Cách  Giọng văn ngợi ca trang trọng -Lắng nghe Vì chúng phân tích trên nhiều mặt : lịch sử, địa lý, dân cư  Vua là thiên tử , là mệnh trời để cai trị đất nước , mệnh trời không chưa đủ mà còn cần đến lòng dân Vì Lí Công Uẩn đã đạt kết trị nước an dân tốt qua việc thu phục lòng người là ban bố mệnh lệnh Trả lời Câu hỏi tu từ =>Tạo đồng cảm mệnh lệnh =>Tạo đồng cảm kết thúc có tác dụng gì ? vua với thần dân mệnh lệnh vua với thần * Các nhóm thảo luận, trình bày : dân * Thảo luận : Có ý kiến cho “Chiếu dời đô” đời phản ánh ý chí độc lập tự cường và phát triển lớn mạnh dân tộc Đại Việt , Vì nói ? +GV giảng chốt ý Dời đô từ vùng núi Hoa Lư vùng đồng đất rộng, chứng tỏ triều đình nhà Lí đủ sức chấm dứt nạn phong kiến cát cứ,thế và lực dân tộc Đại Việt đủ sức sanh ngang phương Bắc.Định đô Thăng Long là thực nguyện vọng nhân dân thu giang sơn mối,nguyện vọng xây dựng đất nước độc lập ,tự cường Hoạt động : Tổng kết : Em có nhận xét gì kết cấu bài chiếu và trình tự lập luận 1/Nghệ thuật: Kết cấu chặt chẽ , t/giả ? lập luận giàu sức thuyết phuc , có  Nêu giá trị nội dung bài chiếu ? III- Tổng kết : Giaùo aùn vaên –Tieát 90-Tuần 25 Lop8.net Kết cấu chặt chẽ ,lập luận giàu sức thuyết phuc , có kết hợp hài hoà lí và tình  Phản ánh khát vọng nhân (6) Trường THCS Thiện Mỹ GV: Nguyễn Thị Hồng Mơ kết hợp hài hoà lí và tình dân đất nước độc lập , thống Ý chí tự cường dân tộc 2- Nội dung: Phản ánh khát vọng nhân dân đất nước độc lập Đai Việt trên đà lớn mạnh , thống Ý chí tự cường -Đọc phần ghi nhớ SGK/51 dân tộc Đai Việt trên đà lớn -Gọi HS đọc phần ghi nhớ sgk mạnh Củng cố- dặn dò Em hãy nêu trình tự lí lẽ mà Lí 3 đoạn:Nêu sử sách làm tiền đề;Soi sáng tiền đề vào thực tế;Đi Công Uẩn đưa bài ? tới kết luận Sự đúng đắn quan điểm dời HS có thể nêu các ý cá đô Đại La đã minh chứng nhân: nào lịch sử nước ta? GV chốt:-Thăng Long là trung tâm chính trị,kinh tế,văn hóa đất nước từ Lí Công Uẩn dời đô -Thủ đô Hà Nội luôn là trái tim nước -Thăng Long Hà Nội luôn vững vàng thử thách lịch sử - Học nội dung bài , học thuộc ghi nhớ - Hiểu mục đích dời đô Lí Công Uẩn,phương thức biểu đạt chính văn * Chuẩn bị bài : “Câu phủ định ” Cụ thể là: - Đọc và tìm hiểu các ví dụ,trả lời câu hỏi SGK - Xem trước bài tập phần luyện tập Giaùo aùn vaên –Tieát 90-Tuần 25 Lop8.net (7)