Cuối Năm 1009

     

Lê Long Đĩnh (chữ Hán: 黎龍鋌 15 mon 11 năm 986 – 19 tháng 11 năm 1009) là vị nhà vua cuối cùng của phòng Tiền Lê trong lịch sử Việt Nam. Ông trị vị 4 năm, từ năm 1005 đến năm 1009. Dòng chết bí hiểm của ông trong tuổi 24 dẫn mang đến việc dứt nhà chi phí Lê, quyền lực tối cao rơi vào tay nhà Lý. Trong sử sách, Lê Long Đĩnh được nhắc đến với nhược điểm của một kẻ dâm đãng, tàn ác và độc ác. Tuy nhiên, ông vẫn được nhân dân nhiều nơi lập đền rồng thờ phụng và cách đây không lâu xuất hiện những ý kiến mang lại rằng một số điều xấu của ông chỉ cần thêu dệt, thậm chí còn bịa đặt. Ông được xem như là vị hoàng đế bị "đóng đinh" trong lịch sử dân tộc Việt Nam.Bạn đã xem: thời điểm cuối năm 1009, lê long đĩnh qua đời, những ai đã tôn lý công uẩn lên ngôi vua?


*

Xuất thân

Lê Long Đĩnh còn mang tên là Lê Chí Trung (黎至忠), sinh hồi tháng 10, ngày Bính Ngọ, năm Bính Tuất(tức ngày 15 tháng 11 năm 986) tại kinh kì Hoa Lư, là đàn ông thứ năm của Lê Đại Hành. Sử không chép rõ về thương hiệu của bà mẹ ông, chỉ ghi là bỏ ra hậu Diệu cô bé hoặc sơ hầu Di nữ, cùng ghi ông là em cùng mẹ với phái nam Phong vương vãi Lê Long Việt.

Bạn đang xem: Cuối năm 1009

Đại Việt sử cam kết toàn thư (bản kỷ) chép rằng năm Hưng Thống đồ vật 4 (992), ông được Lê Đại Hành phong tước đoạt Khai Minh vương (開明王), mang lại thực ấp ở Đằng Châu (Hưng im ngày nay).

Năm 1004, kinh Thiên thánh thượng Lê Long Thâu (con cả của Lê Đại Hành) mất,Lê Đại Hành lập nam giới Phong vương Long Việt làm Hoàng thái tử, gia phong Long Đĩnh có tác dụng Khai Minh đại vương, Lê Long Tích có tác dụng Đông Thành đại vương. Trước đó, theo Đại Việt Sử ký kết Toàn thư ghi nhận, Lê Long Đĩnh xin làm Thái tử, Lê Đại Hành bao gồm ý mong mỏi cho, đình thần bàn nghị lập thứ mà không lập trưởng là không hẳn lễ, nhà vua bèn thôi.

Tranh chiếm Hoàng vị

Năm 1005, vua Lê Đại Hành bỏ mình ở ngôi trường Xuân điện, thái tử Lê Long Việt cùng rất 3 bạn em không giống là Đông Thành vương Lê Long Tích, trung hoa vương Lê Long Kính và bạn em cùng mẹ Khai Minh thánh thượng Lê Long Đĩnh giành giật ngôi vị.Sách An nam giới chí lược chép rằng: "Lê Hoàn đã chết, mấy người con đa số tụ tập binh mã, phân tách đặt trại sách, quan trực thuộc ly tán, quần chúng lo sợ".

Các mặt giằng co trong 8 tháng, nước nhà không bao gồm chủ. Tháng 10 năm 1005, Lê Long Việt vượt mặt Đông Thành vương khiến Vương phải chạy vào khu đất Cử Long. Lê Long Việt lại xua bắt, Đông Thành vương chạy quý phái Chiêm Thành, không tới nơi thì bị người châu Thạch Hà thịt ở cửa biển cả Cơ La. Lê Long Việt vì thế lên ngôi, tức là Trung Tông Hoàng đế. Mặc dù nhiên, Trung Tông sinh sống ngôi được 3 ngày thì bị Lê Long Đĩnh làm thịt chết. Bè đảng tôi phần lớn chạy trốn hết, chỉ có Điện tiền quân là Lý Công Uẩn ôm xác nhưng khóc.

Theo Đại Việt sử ký, tất cả nguồn Dã sử chép rằng: "Đại Hành băng, Trung Tông vâng di chiếu nối ngôi. Long Đĩnh làm cho loạn, Trung Tông vì bằng hữu cùng bà mẹ không nỡ giết, tha cho. Sau Long Đĩnh sai bầy trộm cướp đêm trèo tường vào cung giết Trung Tông".

Mùa đông năm 1005, Lê Long Đĩnh xưng là Khai Thiên Ứng Vận Thánh Văn Thần Vũ Tắc Thiên Sùng Đạo Đại chiến hạ Minh quang đãng Hiếu nhà vua (開天應運聖文神武則天崇道大勝明光孝皇帝), tầm nã thụy mang đến Trung Tông, truy hỏi tôn bà bầu là Hưng Quốc Quảng Thánh Hoàng thái hậu (興國廣聖皇太后).

Cùng năm 1005, Ngự Bắc vương vãi Lê Long cân nặng cùng trung quốc vương chỉ chiếm trại Phù Lan làm phản. Lê Long Đĩnh thân đi đánh, cho Đằng Châu viên Quản liền kề là Đỗ Thị đem bài toán người đồng đội họ ngoại là Lê Hấp Ni phản nghịch tâu lên. Long Đĩnh không nên bắt tra hỏi, Hấp Ni và mọi kẻ dự mưu 12 bạn đều bị giết. Đến trại Phù Lan, tín đồ trong trại ngừng hoạt động trại vậy thủ. Đánh ko hạ được, bèn vây chặt vài tháng, fan trong trại không còn lương ăn. Ngự Bắc vương tự biết kế cùng nạm khuất, bèn bắt trung hoa vương lấy nộp. Bên vua bèn không đúng chém trung quốc vương, tha tội đến Ngự Bắc vương, rồi mang quân tấn công Ngự Man vương sinh sống Phong Châu. Ngự Man vương yêu cầu chịu hàng. Quân về mang đến Đằng Châu, đổi tên châu ấy làm che Thái Bình. Từ đấy sau đây các vương cùng giặc chiếm đều hàng phục cả.

Chuyến đi này khi quân triều đình tấn công nhau với những người trại Phù Lan, hốt nhiên thấy trạm đưa tin là giặc Cử Long vào cướp đang đi tới cửa biển cả Thần Đầu (nay là cửa biển Thần Phù). Vua Lê Long Đĩnh về cho sông Tham đi lịch sự Ái Châu để tiến công quân Cử Long.

Năm 1006 nhà vua phong cho bé trưởng là Sạ có tác dụng Khai Phong vương, nhỏ nuôi là Lê Thiệu Lý làm cho Sở vương mang đến ở bên tả; Lê Thiệu Huân có tác dụng Hán vương cho ở bên hữu. Ông còn tồn tại người con nuôi không giống là Lê Ác Thuyên, phong có tác dụng Tam Nguyên vương vào thời điểm năm 1008.

Theo sử gia Ngô Thì Sĩ, hệ quả của việc bằng hữu Long Đĩnh giành giật ngôi vua đã để cho Lý Công Uẩn bạo phổi lên: Quân Tứ sương (do Lý Công Uẩn chỉ huy) chỉ đứng quanh đó bên coi ai thành ai bại, để cho người họ không giống vào cố binh quyền, Công Uẩn từ từ mạnh lên, rồi họ Lý nổi lên không một ai ngăn nổi.

Sự nghiệp trị vì

Ngoại giao

Nghe tin Lê Đại Hành băng hà, một vài quan lại ngơi nghỉ vùng biên ải phía phái nam của trung hoa đã dâng thư về triều, thúc giục hoàng đế nhà Tống lập cập lợi dụng cơ hội thuận nhân tiện này nhằm xuất quân sang xâm lăng Đại Cồ Việt. Vua Tống ko nghe, mang lại rằng: họ Lê thường sai con sang chầu, góc biển lớn ấy vẫn được yên, chưa từng bất trung, bất thuận. Ni nghe tin Lê Hoàn mới mất, chưa có lễ thăm viếng cơ mà đã vội mang quân đánh kẻ đang sẵn có tang, đó chẳng buộc phải là câu hỏi làm của đấng vương vãi giả.

Xem thêm: Trụ Vương - Bạch Phát Vương Phi

Năm 1006, Lê Long Đĩnh mang đến sửa đổi quan chế và triều phục của những quan văn võ cùng tăng đạo theo đúng như nhà Tống.

Năm 1007, ông sai em là Minh Xưởng với Chưởng Thư cam kết là kết thúc Nhã dâng tê ngưu trắng mang lại nhà Tống, xin tởm Đại Tạng. Nhà Tống phong cho vua có tác dụng Giao Chỉ quận vương, lĩnh Tĩnh hải quân Tiết độ sứ và đến tên là Chí Trung, ban tước mang lại Minh Xưởng với Thành Nhã.

Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, năm 1009, ông lại xin được đặt tín đồ coi việc tại chợ trao đổi hàng hóa ở Ung Châu ở trong Trung Hoa, nhưng Tống đế chỉ cho giao thương mua bán ở chợ trao đổi sản phẩm & hàng hóa tại Liêm Châu với trấn Như Hồng, là phần đông nơi gần kề vùng biên giới thôi. Theo An nam chí lược, vua Tống nhận định rằng Giao Chỉ thường cướp phá vùng bờ hải dương nước Tống, ni cho sắm sửa ở Ung Châu không tiện, cứ theo lệ cũ là trao đổi hàng hóa tại Liêm Châu cùng trấn Như Hồng.

Phát triển kinh tế

Khi hoàng đế đi Ái Châu, đến sông Vũ Lung. Tục truyền: tín đồ lội qua sông này phần nhiều bị hại, một thể vua không nên người lượn lờ bơi lội qua lại đến cha lần, không hề gì, xuống chiếu đóng góp thuyền nhằm ở những bến sông Vũ Lung, Bạt Cừ, Động Lung bốn chỗ nhằm chở tín đồ qua lại.

Khi ông cho Hoàn Giang, sai Phòng át sứ là hồ Thủ Ích mang hơn 5 nghìn quân của châu Hoan Đường sửa chữa đường tự sông Châu gần cạnh đến cửa ngõ biển phái mạnh để quân đi cho tiện. Ông cũng không nên dân Ái Châu đào kênh, đắp đường từ cửa Vân Long qua Đỉnh Sơn cho sông Vũ Lũng.

Thỉnh gớm về Đại Cồ Việt

Sử chép:Mùa xuân năm Đinh mùi hương (1007), Lê Long Đĩnh không đúng em là Minh Xưởng với Chưởng Thư cam kết là Hoàng Thành Nhã đem con tê trắng thanh lịch biếunhà Tống, dâng biểu xin Cửu kinh với kinh sách Đại Tạng".

TrongViệt nam giới Phật giáo sử lược, thiền sưThích Mật Thểviết:Niên hiệu Ứng Thiên trang bị 14 (1008), sau khi vn đã hòa với Tống rồi, vua Đại Hành nhan sắc ông Minh Xưởng với ông Hoàng Thành Nhã lịch sự sứ nướcTrung Hoa, cống hiến đồ thổ sản cùng xin vua Tống ban cho cỗ "Cửu kinh" với "Đại Tạng kinh". Vua Tống trao mang lại những bộ ấy và đến sứ giả chuyển về. Đó là lần trước tiên nước ta cho những người sang cầu kinh bên china vậy.

Cửu ghê gồm:Kinh Dịch,Kinh Thi,Kinh Thư,Kinh Lễ,Kinh Xuân Thu,Hiếu Kinh,Luận Ngữ,Mạnh TửvàChu Lễ; là 9 cuốn sách vĩ đại, nền tảng của văn minhTrung Hoalần thứ nhất nhập vàoViệt Namlà vì chưng Lê Long Đĩnh lấy về. Còn kinhĐại Tạnglà một cuốn sách vĩ đại được không hề ít thế hệ các cao tăngTrung Hoasưu tầm với dịch thuật xuyên suốt 1.000 năm, từ vắt kỷ đầu tiên đến cuối thế kỷ thứ 10 new in thành sách lần thứ nhất gồm 5.000 quyển

Dẹp loạn

Lê Đế Long Đĩnh vào 4 năm nạm quyền vẫn 5 lần cầm cố quân tấn công dẹp (ở các vùng đất thuộcHưng Yên,Phú Thọ,Tuyên Quang,Thanh Hóa,Nghệ An,Hà Tĩnhngày nay):

Lần thứ nhất (1005): dẹp rã bạo loạn, tranh giành giữa các bằng hữu trong hoàng thất để thu phục mọi người. Trường đoản cú đấy trong tương lai các Vương cùng giặc cướp đều hàng phục.Lần thứ hai (1005): khi quan quân đang đánh nhau với người ởtrại Phù Lanchợt thấy trạm báo tin là giặcCử Longvào cướp đã đếncửa biển Thần Phù(Ninh Bình). Ông về đến sông Tham, đi sangÁi Châuđể đánh giặc Cử Long.Lần thứ bố (1008): đánh bạn Man ở nhì châu Đô Lương cùng Vị Long.Lần thứ tứ (1008): đánh giặc ngơi nghỉ Hoan châu với châu Thiên Liêu.Lần máy năm (1009): mon 7, tấn công giặc ở những châu Hoan Đường vàThạch Hà.

Cái chết

Lê Long Đĩnh cai trị được 4 năm, mang lại tháng 10, ngày Tân Hợi, năm Kỷ Dậu (tức ngày 19 mon 11 năm 1009) thì qua đời, tận hưởng dương 24 tuổi. Long Đĩnh mất, nam nhi là Lê Cao Sạ còn bé, bên dưới sự sắp để của quan đưa ra hậu Đào Cam Mộc, triều thần đang tôn Lý Công Uẩn lên ngôi Hoàng đế, sáng lập ra triều đại nhà Lý.

Tranh cãi

Những hành động tàn bạo

Trong Đại Việt sử ký kết toàn thư, Lê Văn Hưu nói:

Ngọa Triều giết anh, từ bỏ lập làm vua; bạo ngược cùng với dân bọn chúng để viên mãn hung ác, mang lại nỗi mất nước mất ngôi, chưa phải là sự xấu số củanhà Lê, lỗi ởĐại Hànhkhông sớm đặtThái tửvà doTrung Tôngkhông biết phòng giữ từ khi bắt đầu chớm phải đến nỗi thế.

Đại Việt sử lược viết về vua Lê Ngọa Triều:

Phàm tiến công trận, bắt được quân thù vua cho dẫn giải đến bờ sông. Thời điểm nước thủy triều rút xuống thì không nên làm chiếc chuồng dưới nước, rồi đuổi tù binh vào trong chuồng. Lúc nước thủy triều dưng lên, tù túng binh ngộp tương đối thì hả miệng ra rồi uống nước nhưng mà chết. Lại bắt treo lên cây cao rồi sai người ở bên dưới chặt cây. Có khi vua đi chơi ở sông đưa ra Ninh, sông có tương đối nhiều thuồng luồng, bèn trói người ở một bên ghe, rồi đến ghe qua lại ở giữa mẫu nước, khiến cho thuồng luồng nó giáp hại đi. Còn phàm những loài vật (nuôi nhằm cúng tế) đem cung cấp cho đơn vị bếp, trước tiên đề xuất sai người khiên vào để tự tay vua đâm chết đã, rồi sau bắt đầu giao cho tất cả những người nấu bếp. Lại khi, nhà vua để mía bên trên đầu bậc tu hành là đức Tăng thống Quách Mão nhưng róc, rồi vờ vịt sút tay dao phập vào đầu Quách Mão chảy máu ra, vua mỉm cười rầm lên. Hoặc đêm mang đến vua sai có tác dụng thịt mèo để cho các tước vương xơi. Ăn ngừng vua đem đầu mèo bày ra, các tước vương đều mửa thốc ói tháo. Mỗi khi đến buổi chầu thì sai phần đa tên hề ra nói leo lẻo luôn luôn mồm để làm khỏa đậy lời phần nhiều ai bẩm bạch về câu hỏi gì. Lại thấy kẻ giữ cung làm cho món chả thì đến cùng bạn tranh nhau cơ mà ăn...

Xem thêm: Xem Phim Thiên Thần Nổi Giận 67, Xem Phim Thiên Thần Nổi Giận Tập 67 Vietsub

Hồ Đắc Duy vào bàiBệnh án của Ngọa Triều Hoàng Đếcho rằng: "Chỉ có những người dân mắc bệnh tâm thần, với 1 đầu óc căn bệnh hoạn mới tưởng tượng ra các trò nghịch giết người đa dạng chủng loại như đoạn văn trên biểu thị những hành vi tàn ác mất không còn tính người".